Nhãn

Thứ Tư, 20 tháng 3, 2013

PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ MỘT SỐ BÀI HỌC RÚT RA ĐỐI VỚI VIỆT NAM


 Phillip Tran






 




          Trong những năm vừa qua, cùng với xu thế hội nhập quốc tế và quá trình toàn cầu hoá về kinh tế đang diễn ra ngày càng sôi động, tham nhũng đã trở thành quốc nạn nhức nhối của nhiều quốc gia dân tộc trên thế giới. Tổ chức biện pháp, công tác phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh với tội phạm này rất khó khăn, phức tạp, nhạy cảm cần sự kết hợp đồng bộ, toàn diện, hiệu quả các biện pháp. Ở Việt Nam, trong những năm qua công tác phòng chống tham nhũng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng ngay từ những ngày thành lập nước. Chúng ta đã xây dựng được hệ thống pháp luật trong chống tham nhũng, điển hình như Luật Phòng, chống tham nhũng (2005).. Nước ta đã ký kết, tham gia Công ước Liên hiệp quốc về chống tham nhũng nhằm đẩy mạnh và tăng cường khả năng phòng chống tham nhũng của các quốc gia thành viên này từ 19/12/2003. Tuy nhiên, ngoài những kết quả đã đạt được, tình trạng tham nhũng đã, đang diễn ra hết sức phức tạp và kéo dài trong bộ máy của hệ thống chính trị từ trung ương đến địa phương và trong nhiều tổ chức kinh tế. Tham nhũng đang trở thành một trong những nguy cơ đe doạ sự sống còn của chế độ, Nhà nước XHCN Việt Nam. Bởi vậy, đấu tranh chống tham nhũng đã được Đảng ta xác định một trong những yêu cầu cấp bách có ý nghĩa quan trọng hàng đầu trong giai đoạn hiện nay. Ban Nội chính Trung ương và Ban Kinh tế Trung ương đã được thành lập đã cho thấy chủ trương quyết liệt trong đấu tranh đẩy lùi tham nhũng ở nước ta hiện nay.




Nghiên cứu về tham nhũng và đấu tranh chống tham nhũng là cả một hệ thống biện pháp, tìm tòi, sáng tạo, trên cơ sở phát huy vai trò tích cực của toàn thể cán bộ, đảng viên và nhân dân ta. Chính vì vậy, tìm hiểu về công tác phòng chống tham nhũng ở một số nước trên thế giới, từ đó vận dụng linh hoạt, có hiệu quả vào tình hình thực tế của đất nước là nội dung quan trọng, cần thiết.




          Nước ta có thể tham khảo, học hỏi các kinh nghiệm phòng chống tham nhũng của một số nước trên thế giới được cho là hiệu quả như:




          1. Xingapo




           Xingapo là thành viên của ASEAN không chỉ được ca ngợi là quốc gia có nền kinh tế phát triển mà còn được đánh giá có một Chính phủ trong sạch. Xingapo có 4 kinh nghiệm chống tham nhũng khá hiệu quả như:




          Một là, làm cho quan chức không dám tham nhũng. Ở Xingapo, khi một người được tuyển vào làm công chức, quan chức chính phủ thì hàng tháng phải trích một phần tiền lương để gửi tiết kiệm. Thoạt đầu trích 5%, sau tăng dần. Người có chức vụ cao, thì phần trăm trích gửi tiết kiệm càng lớn, có thể lên tới vài chục phần trăm lương tháng. Số tiền này do Nhà nước quản lý. Bất kỳ công chức nào, quan chức nào phạm tội tham nhũng dù nhẹ ở mức xử phạt ra khỏi ngạch công chức thì toàn bộ số tiền gửi tiết kiệm bị trưng thu.



1



          Hai là, làm cho quan chức không thể tham nhũng. Thực hiện chính sách này, Chính phủ Xingapo quy định và thực hiện mỗi năm công chức, viên chức, quan chức phải khai báo một lần với Nhà nước về tài sản của bản thân hoặc của vợ (chồng) bao gồm tiền thu nhập, tiền gửi tiết kiệm, tiền cổ phiếu, đồ trang sức, ô tô, nhà cửa… Những tài sản tăng lên phải khai rõ nguồn gốc, cái gì không rõ nguồn gốc có thể coi là tham ô, tham nhũng. Nhà nước còn quy định: Quan chức chính phủ không được phép nợ nần; không được vay một khoản tiền lớn vượt quá tổng ba tháng lương.



2



          Ba là, làm cho quan chức không cần tham nhũng. Xingapo có chế độ trả lương chênh lệch khá cao giữa quan chức cấp cao với cấp thấp, với công chức và giữa công chức với nhân viên, công nhân. Với mức lương cao, quan chức đủ sống và chu cấp cho gia đình mà không cần tham nhũng. Hơn nữa cách trả lương như vậy công chức và quan chức chính phủ luôn có sự so sánh: Mình được trả lương cao hơn người lao động bình thường rất nhiều. Nếu mình tham ô, tham nhũng nữa thì là kẻ vô đạo lý, mất hết liêm sỉ. Bên cạnh đó, Xingapo còn điều chỉnh lương của khu vực nhà nước ngang bằng khu vực tư nhân. Từ năm 1995, do kinh tế liên tục tăng trưởng với tốc độ cao từ 7-10%/năm, trong khi đó tiền lương trong khu vực nhà nước luôn chậm lại sau khu vực tư nhân từ hai đến ba năm, Chính phủ Xingapo đã chọn phương án tự động hoá việc xét duyệt lương các Bộ trưởng, quan toà, và các công chức hàng đầu theo bản báo cáo thuế thu nhập của khu vực tư nhân. Theo đó, lương của các Bộ trưởng và các viên chức cao cấp được gắn với mức lương ở vị trí tương ứng trong khu vực tư nhân. Điều này sẽ tự động làm cho thu nhập của họ tăng khi thu nhập trong khu vực tư nhân tăng.




          Bốn là, làm cho quan chức không muốn tham nhũng. Ở Xingapo muốn tham nhũng một thứ gì đó, dù nhỏ cũng rất phiền hà. Điển hình như: khi khách nước ngoài đến, nếu họ muốn tặng các quan chức nước chủ nhà một món quà để cảm ơn về sự đón tiếp và thắt chặt mối quan hệ thì món quà đó phải mang ý nghĩa văn hóa với giá trị tiền không nhiều. Nếu nhận quà phải báo cáo với lãnh đạo cơ quan xem xét. Phương châm và mục tiêu của việc phòng, chống tham nhũng theo hướng: Làm cho quan chức không dám, không thể, không muốn và không cần tham nhũng mà Xingapo đã làm rất có hiệu quả.




          2. Hàn Quốc




          Từ những năm 1990 của thế kỷ 20, tham nhũng ở Hàn Quốc đã là một trong những trở ngại chủ yếu đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Do vậy, người dân Hàn Quốc mong muốn Chính phủ có những giải pháp chống tham nhũng hiệu quả và cương quyết hơn bao giờ hết. Đáp ứng trước lời kêu gọi mạnh mẽ của nhân dân về một xã hội trong sạch và minh bạch, tháng 8/1999, Chính phủ Hàn Quốc bắt tay xây dựng các chính sách và chương trình toàn diện về chống tham nhũng, cụ thể là:




          - Xây dựng cơ chế đăng ký và công khai tài sản của viên chức chính phủ và việc ban hành đạo luật về hoàn trả tài sản thu lợi bất chính đã được xác lập và thực hiện năm 1993 nhằm ngăn chặn công chức có được tài sản thông qua các hình thức bất hợp pháp. Năm 1994, hệ thống tài chính ghi tên thật đã được xác lập, do đó việc ghi bút danh tên tài khoản ngân hàng trở thành bất hợp pháp. Biện pháp này đã giúp đưa ra ánh sáng những nguồn quỹ tài chính sai quy tắc, tiền hối lộ và các nguồn quỹ đen khác có liên quan.




          - Xây dựng các luật như Luật về thủ tục hành chính, Luật về tiết lộ thông tin của cơ quan nhà nước và Luật về quy chế hành chính. Các luật này đều có quy định về đảm bảo được tiếp cận thông tin. Những đạo luật trên được xây dựng nhằm ngăn chặn tham nhũng bằng phương thức thể chế hoá chế độ hành chính công khai và minh bạch thông qua các thủ tục hợp lý và huỷ bỏ những quy định hành chính không cần thiết.





          - Xây dựng một cơ chế “mở”, tức là tăng cường việc kiểm tra và tham gia giám sát của các đoàn thể xã hội và nhân dân vào hoạt động của chính quyền địa phương. Cơ chế tăng cường thủ tục xem xét đơn từ kết nối “trực tuyến” qua máy tính cũng đã được thiết lập với tư cách là một sáng kiến chống tham nhũng quan trọng trong các cơ quan hành chính, dịch vụ công và chính quyền địa phương. Như vậy nhờ cơ chế “mở”, toàn bộ thủ tục quản lý các vụ việc dân sự, từ khi tiếp nhận đến khi xử lý cuối cùng, được công khai trên Internet.




          - Các Điều ước liêm chính cũng được sử dụng giống như một công cụ phòng chống tham nhũng trong mua sắm tài sản công. Điều ước liêm chính của thành phố Seoul là thoả ước giữa cơ quan hành chính và các công ty nộp hồ sơ dự thầu (nếu có hối lộ thì sẽ không được giao hoặc chấp nhận dự thầu đối với các hợp đồng phục vụ mục đích công). Nếu vi phạm bất kỳ quy định nào của Điều ước thì sẽ bị cấm dự thầu trong các hợp đồng phục vụ công trình công cộng đến 2 năm. Vấn đề này đã được Tổ chức minh bạch quốc tế khuyến khích, ngoài ra Hàn Quốc cũng tích cực tham gia Hiệp định phòng chống hối lộ OECD và ban hành các luật có liên quan như Đạo luật phòng chống rửa tiền và áp dụng hệ thống công tố đặc biệt với mục đích chống tham nhũng.




          - Năm 2000, Chính phủ Hàn Quốc được sự hỗ trợ của Ngân hàng thế giới đã thực hiện một loạt các biện pháp toàn diện lần thứ hai với mục đích xử lý các lĩnh vực nhạy cảm dễ phát sinh tham nhũng mà trước đây chưa từng giải quyết, bao gồm: Hệ thống các trường phổ thông, thủ tục mua sắm tài sản, chi tiêu của Chính phủ và tiếp cận thông tin. Do đó, nhận thức về mức độ tham nhũng gần đây đã được cải thiện, một phần do vấn đề này được quan tâm nhiều hơn và hàng loạt các sáng kiến cải cách đã được chính quyền trung ương và địa phương thực hiện.




          - Quản lý bằng kỹ thuật số. Khuyến khích đẩy mạnh thương mại điện tử, mở rộng đấu thầu bằng điện tử, khuyến khích sử dụng thẻ tín dụng trong quá trình mua sắm... Mở rộng phạm vi tiếp cận thông tin thông qua mạng Internet, thúc đẩy chế độ quản lý trường học công khai và minh bạch và đặt ra các tiêu chí, mục tiêu cho trợ cấp Chính phủ. Minh bạch trong thủ tục và các chuẩn mực xác định trước con số tối đa và số lượng các dự án tự thực hiện; thực hiện dịch vụ một cửa trong cấp phát quỹ Chính phủ cho các ngành kinh tế vừa và trung bình.




          - Chính phủ Hàn Quốc còn nỗ lực xây dựng một hệ thống các cơ quan chống tham nhũng với những chức năng chi tiết, cụ thể nhằm thực hiện tất cả các biện pháp phòng chống tham nhũng. Để tăng cường năng lực của Chính phủ, các cơ quan chống tham nhũng trên toàn quốc và các vụ điều tra chống tham nhũng được hình thành tại Viện Công tố nhà nước. Nhiều nhà chuyên môn mới đã được đưa vào các vụ điều tra nói trên để thiết lập một lực lượng mạnh, có khả năng điều tra tham nhũng có tính chất thường xuyên trong các lĩnh vực, các ngành dễ xảy ra tham nhũng. Một số công tố viên đã mạnh tay chống tệ tham nhũng của các công chức cao cấp, công chức ở cấp trung gian cũng như cấp dưới. Viện Công tố quốc gia cũng điều tra nguồn gốc tài sản của công chức bị cáo buộc tham nhũng nhằm mục đích sung công và tịch thu các tài sản thu lợi bất chính.




          - Thành lập ủy ban Tổng thống về chống tham nhũng (PCAC), cơ quan này giữ vai trò là nhóm tư vấn Tổng thống. Từ ngày 25/2/2002, theo Đạo luật chống tham nhũng được ban hành tháng 7/2004, PCAC đã chuyển thành Uỷ ban chống tham nhũng độc lập Hàn Quốc hay KICAC. KICAC có chức năng chính là xây dựng các chính sách chống tham nhũng và các biện pháp tăng cường thể chế cho khu vực công, khảo sát và đánh giá chính sách tham nhũng và tiến độ thực thi, tuyên truyền và vận động chống tham nhũng, ủng hộ các nỗ lực ngăn ngừa tham nhũng của các tổ chức chống tham nhũng. Đồng thời, cơ quan này còn có nhiệm vụ phúc đáp các đơn từ khiếu tố về tham nhũng, bảo vệ người khiếu tố và thực hiện các hoạt động khác liên quan đến công tác chống tham nhũng.




          - Áp dụng các quy tắc đạo đức kinh doanh cho các Hiệp hội doanh nghiệp và khuyến khích các thành viên tuân thủ các bộ quy tắc đó. Liên đoàn các ngành công nghiệp Hàn Quốc đã thông báo ban hành Hiến chương đạo đức kinh doanh năm 1999 và thành lập Uỷ ban về đạo đức kinh doanh để cải thiện nhận thức và thông qua các quy tắc đạo đức đó trong các tập đoàn, các hãng thành viên.




          - Người lãnh đạo cần phải làm gương trong việc phòng chống tham nhũng. Điều này đặc biệt đúng tại Hàn Quốc, nơi có sự tập trung quyền lực chủ yếu ở cấp cao nhất. Trong bối cảnh đó, vai trò chỉ đạo hoạt động chống tham nhũng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nếu không có nhân tố lãnh đạo làm gương thì việc thực hiện các biện pháp chống tham nhũng theo thẩm quyền tương ứng là rất khó khăn. Bởi vậy, tệ nạn tham nhũng không thể giải quyết trong một sớm một chiều, chỉ có một số lĩnh vực mà nạn tham nhũng có thể được đẩy lùi một cách nhanh chóng là hợp lý hoá thủ tục mua sắm công, quản lý thuế và quản lý hải quan.




          Như vậy, chiến lược chống tham nhũng của Hàn Quốc có thể được mô tả thông qua 4 thành tố, đó là: Xây dựng nền tảng cần thiết về chống tham nhũng; thực hiện cải cách hành chính và thể chế; nâng cao nhận thức của dân chúng về tham nhũng và tăng cường biện pháp phát hiện và trừng phạt.




          3. Trung Quốc




          Mặc dù vấn đề tham nhũng ở Trung Quốc diễn biến phức tạp, tuy vậy nước này được cộng đồng quốc tế hoan nghênh, đánh giá về sự quyết liệt trong phòng chống tham nhũng. Chính phủ Trung Quốc chính thức thành lập Cơ quan phòng, chống tham nhũng quốc gia (NBCP) đầu tiên của nước này, nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác phòng, chống tham nhũng và tiến tới bài trừ hoàn toàn tệ nạn này trong các ban, ngành của Chính phủ.






          Công tác phòng, chống tham nhũng được Đảng, Nhà nước Trung Quốc xác định là cuộc chiến lâu dài, phức tạp và gian khổ. Hoạt động phòng chống tham nhũng ở Trung Quốc phải đi đôi với các biện pháp kỷ luật nghiêm minh, đồng thời phải tìm hiểu rõ những nguyên nhân, biểu hiện của tham nhũng. Ðảng Cộng sản Trung quốc tiếp tục đẩy mạnh công tác điều tra các vụ tham nhũng, tăng cường công tác phòng chống, loại bỏ những điều kiện dẫn tới tham nhũng và phải có hình thức kỷ luật thích đáng đối với những quan chức tham nhũng theo đúng luật pháp quy định. Số liệu thống kê của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao Trung Quốc công bố ngày 15-1 cho biết, từ tháng 1-2003 đến tháng 11-2007, cơ quan kiểm sát trong cả nước đã lập án điều tra 178.405 vụ án liên quan 207.935 người, trong đó có hơn 100.000 vụ liên quan tham ô và hối lộ, 34.939 vụ liên quan lạm dụng quỹ công với sự liên can của 13.790 quan chức cấp huyện và cấp vụ trở lên. Trong vòng năm năm qua, tổng cộng có tới 400.660 cán bộ lãnh đạo các cấp trong cả nước chủ động giao nộp những khoản thu bất chính (bằng tiền mặt, cổ phiếu) có giá trị lên tới 670 triệu nhân dân tệ (khoảng gần 90 triệu USD).




          Cùng với việc tìm hiểu nội dung phòng chống tham nhũng ở một số nước trên thế giới, áp dụng vào thực tế Việt Nam, chúng tôi xin được rút ra một số kinh nghiệm như sau:




          Một là, công tác phòng chống tham nhũng cần đặt dước sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam.




          Hiện tại, nước ta đã khôi phục lại hoạt động của Ban Nội chính Trung ương và Ban Kinh tế Trung ương nằm dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ Chính trị nhằm tham mưu cho Đảng ta những vấn đề về nội bộ, các chủ trương, chính sách phòng chống tham nhũng hiện nay. Công tác đấu tranh chống tham nhũng trực thuộc Bộ Chính trị, Ban Bí thư là phù hợp thể hiện tính khách quan, minh bạch, chủ động trong phòng chống tham nhũng. Đồng thời, khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa cơ quan Đảng, Nhà nước trong phòng ngừa, đấu tranh chống tham nhũng trong thời gian qua.




          Hai là, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, kể cả pháp luật về phòng, chống tham nhũng; xử lý kiên quyết, nghiêm minh các hành vi tham nhũng; có cơ quan đấu tranh chống tham nhũng chuyên trách, độc lập và xây dựng đội ngũ cán bộ chống tham nhũng trong sạch, liêm khiết, có bản lĩnh, tính chuyên nghiệp cao, vững về pháp luật, tinh thông nghiệp vụ, được đầu tư nguồn lực, phương tiện điều kiện làm việc đầy đủ, hiện đại.




          Ba là, xây dựng cơ chế giám sát, kiểm soát chặt chẽ thu nhập của cán bộ, công chức, coi trọng kiểm toán, thanh tra việc lạm dụng quyền lực để tham nhũng và phải sử dụng quyền lực Nhà nước để hạn chế tối đa việc lạm dụng quyền lực Nhà nước của những kẻ tham nhũng. Thiết lập các đường dây nóng để thu nhận tin tức về tội phạm nói chung và tham nhũng nói riêng; nghiên cứu, xem xét đa chiều cả về những đơn thư tố cáo nặc danh để phát hiện tham nhũng, đồng thời có chế độ chính sách, động viên và bảo vệ người khiếu nại, người tố cáo hợp lí nhằm tạo điều kiện cho họ tham gia vào các hoạt động chống tham nhũng.






          Bốn là, về lâu dài cần tăng thu nhập ổn định cuộc sống cho cán bộ, đảng viên. Chú trọng tuyên truyền, giáo dục đạo đức công dân, hình thành văn hoá chống tham nhũng trong các tổ chức của Đảng, các cơ quan, ban ngành trong bộ máy Nhà nước và trong công chúng, qua đó phát huy tính tích cực, trách nhiệm phát hiện, ngăn chặn, lên án tệ tham nhũng và tự giác tham gia tích cực vào đấu tranh phòng, chống tham nhũng; xây dựng cơ chế bảo vệ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nhân dân ta nhận diện nhanh chóng, kịp thời phát hiện và tố cáo tham nhũng để kịp thời xử lí. Định kì yêu cầu kê khai bổ sung hằng năm và công bố công khai kết quả kê khai tài sản của công chức cho người dân biết, yêu cầu cán bộ, công chức sau khi thôi chức cũng phải kê khai tài sản. Cần thành lập các cơ quan phụ trách việc kê khai tài sản, công chức sẽ bị sa thải, bị xử lý theo pháp luật nếu không giải thích được nguồn gốc tài sản của mình và tài sản đó sẽ bị sung công quỹ.




Nhìn chung, tham nhũng đã và đang là vấn đề tệ nạn nhức nhối mang tính toàn cầu của mối quốc gia dân tộc trên thế giới. Là loại tội phạm mang tính đặc thù, phương thức, thủ đoạn tham nhũng rất tinh vi, không dễ dàng nhận biết. Tổ chức phòng chống với tham nhũng là vấn đề lâu dài, phức tạp, khó khăn hiện nay. Hơn lúc nào hết, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta rất quan tâm, quyết liệt, ráo riết tiến hành chống lại mọi biểu hiện, hành vi của tham nhũng. Từ thực trạng công tác phòng chống tham nhũng trong những năm qua, cùng với những tác động của tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… trong và ngoài nước trong thời gian tới, hoạt động của tội phạm tham nhũng sẽ còn phức tạp, khó lường. Do đó, trong đấu tranh với tội phạm tham nhũng cần thiết phải tăng cường hợp tác quốc tế trong trao đổi thông tin, học hỏi kinh nghiệm, phối hợp áp dụng các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh chốn tội phạm tham nhũng giữa các quốc gia dân tộc với nhau./.





              Phillip Tran

0 Nhận Xét :

 
Chia sẻ